Srpski Robin Hud u Slavoniji – Jovo Čaruga!

Pre tačno sto godina, Kraljevina SHS izgubila je jednog od svojih najpoznatijih prestupnika – slavnog slavonskog Srbina Jovu Čarugu. Jovan Stanisavljević Čaruga (1897–1925) ostao je urezan u kolektivnom pamćenju kao zloglasni slavonski odmetnik i pljačkaš, čije je pogubljenje vešanjem okupilo oko 3000 žitelja Osjeka i okoline.

Rođen u selu Bare u srpskoj porodici, dobio je nadimak Čaruga po tradiciji porodice koja se bavila uzgojem svinja, što ih je svrstalo među najimućnije u tadašnjoj Virovitičkoj županiji Austro-Ugarske monarhije. Tragičnu prekretnicu u Jovinom životu označila je smrt njegove majke. Otac se, svega mesec dana nakon te nesreće, ponovo oženio, a Jovan nije uspeo da uspostavi skladan odnos sa maćehom.

Suočen sa nedostatkom podrške u porodici, Jovanov životni put bio je nepovratno skrenut kada mu otac nije dozvolio dalje školovanje. U svojoj mladalačkoj pobuni, iskoristio je priliku da pobegne u Osijek, gde je planirao da izuči bravarski zanat, ne sluteći da će ga ovaj zaokret odvesti na put bez povratka u svet razbojništva i tadašnjeg hajdukovanja.

Jovan Stanisavljević, široj javnosti poznat kao Čaruga, predstavljao je neku vrstu prave tabloidne senzaciju u Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca. Rođen u selu Bare 2. februara 1897. godine, svoje poslednje dane je dočekao u Osijeku, 27. februara 1925. godine. Njegovo ime odzvanjalo je kroz Slavoniju i Liku, gde je tokom i nakon Prvog svetskog rata žario i palio, ostavljajući iza sebe bogatu riznicu narodnih legendi i pesama koje su ga opisivale kao narodnog heroja, nekoga ko je poput Robina Huda, uzimao od bogatih da bi davao siromašnima.

Pod maskama koje su nosile imena Jovo Stanisavljević, Nikola Drezgić i Milan Barić, Čaruga je ostvario svoje dvojako postojanje svestan da je u narodu posmatran kao „Gorski tić“ i „Slavonski Robin Hud“. O ovom harizmatičnom razbojniku kružile su bezbrojne priče koje su ga opisivale kao čoveka srednjeg rasta, sa gustim crnim brkovima i kosom, tamnim očima koje su odavale oštroumnost i lukavost, te tankom, ali snažnom figurom koja mu je omogućavala brzinu i spretnost u upotrebi oružja.

Kao što se Prvi svetski rat urušavao širom Evrope, tako je i mladog Čarugu zahvatila epoha previranja. Usled mobilizacije u austrougarsku vojsku, njegova budućnost bi bila u senci razornog sukoba, da nije obavio čin krivotvorenja dokumenata, predstavljajući se kao ranjeni natporučnik Fett. Zahvaljujući ovoj prevari, izbegao je direktno slanj na front, što mu je omogućilo povratak u rodnu Slavoniju 1916. godine. Tamo je ubrzo skrenuo pažnju ubistvom mađarskog vojnika, koji je pokušavao da privuče simpatije njegove ljubavi, Katinke.

Između mita i stvarnosti, lik Čaruge nastavlja da intrigira kao oličenje pobune protiv društvenog nepravde, slikovito prikazujući njegovu transformaciju iz vojnika u harambašu, koji je svojim delima ostavio neizbrisiv trag u vremenu.

Do završetka rata, Jovan Stanisavljević, poznatiji kao Čaruga, krio se u gustim slavonskim šumama, preživljavajući zahvaljujući veštom falsifikovanju vojnih dokumenata. Po povratku u rodno mesto 1918. godine, neumorno je radio na organizaciji „Narodne straže“, preuzimajući rukovodeću funkciju komandanta. U tom burnom periodu, naredio je streljanje seljaka Stanka Bošnjaka, što ga je koštalo četvorogodišnje kazne teške tamnice. Izdržavao ju je u nepristupačnoj kaznionici u Sremskoj Mitrovici, iz koje je spektakularno pobegao 1919. godine.

Pridružio se ozloglašenoj razbojničkoj bandi Kolo gorskih tića nakon bekstva. Ova grupa se lažno predstavljala kao borci za prava protiv kapitalističke eksploatacije, zagovarajući ideje ujedinjenja Južnih Slovena, dok su zapravo pljačkali imućne Slavonce. Čaruga, zajedno sa Božom Matijevićem, formulisao je „hajdučki zakon“, po kojem su operisali.

Neuhvatljiv za vlasti, Čaruga je uspevao da im umakne sve do 1923. godine, kada je u Vinkovcima uhapšen pod izmišljenim imenom Nikola Drezgić. Njegov pravi identitet isplivao je na površinu nakon dve nedelje surove istrage i mučenja.

Dana 27. februara 1925. godine, u osvit zore, Jovan Stanisavljević Čaruga je izveden na vešala u dvorištu Kraljevskog sudbenog stola u Osijeku, pred očima više od 3000 okupljenih sugrađana. Kada su ga pozvali imenom, smelo je odgovorio: „Ja sam Jovan Stanisavljević Čaruga. Moj naklon, gospodine krvniče. Zbogom, narode, Čaruga putuje!“

Sahranjen je na osječkom groblju Svete Ane, a o njegovom večnom počivalištu danas brine Grad Osijek.

Ovaj članak je pročitalo 842 posetilaca portala!