Grad Rajhenburg istorijski spomenik

Sa stenovitog uzvišenja, šezdeset metara iznad ušća potoka Brestanice u reku Savu, zamak Rajhenburg vekovima dominira prostorom i kontroliše važne saobraćajne i istorijske pravce Posavja.

Podignut između 1131. i 1147. godine, zamak je izgradio nadbiskup Konrad od Salcburga, jedan od najmoćnijih feudalnih gospodara tog doba. O njegovoj ranoj istoriji i danas svedoči najstariji, romanski deo građevine. Tokom srednjeg veka, zamkom i imanjem upravljali su ministerijali i vitezovi koji su po njemu poneli ime – Rajhenburzi. Nakon što je ta plemićka loza izumrla, novi vlasnici su tokom 17. i 18. veka dograđivali i preoblikovali zamak, postepeno mu dajući arhitektonski izgled kakav danas poznajemo.

Značajnu prekretnicu u istoriji Rajhenburga predstavlja 1881. godina, kada su ga kupili trapistički monasi i pretvorili u manastir. Manastir je funkcionisao sve do aprila 1941. godine, kada su nemačke okupacione vlasti u zamku i pomoćnim objektima osnovale logor za proterivanje Slovenaca. Nakon rata, 1947. godine, trapistički red je raspušten, a zamak je nacionalizovan. Već naredne godine u njemu je otvoren Kazneno-popravni zavod za žene, a kasnije su u kompleksu delovale i druge kaznene ustanove.

Od 1968. godine, kada je u zamku otvorena prva izložba posvećena slovenačkim prognanicima, Rajhenburg postepeno dobija novu ulogu – prostor se sve više koristi za muzejske, kulturne i manifestacione aktivnosti.

Nakon okončanja procesa denacionalizacije 2004. godine, zamak prelazi u vlasništvo Opštine Krško, a upravljanje renoviranom zgradom preuzima Kulturni centar Krško. Danas posetioci, kroz stalne i povremene izložbe, koncerte, pozorišne predstave i predavanja, mogu da se upoznaju sa složenom i često teškom istorijom ovog mesta.

Šetnja kroz zamak otkriva razvoj arhitekture od romanike, preko gotike i renesanse, do modernog doba. Rajhenburg ima dve kapele – romaničku iz 12. i gotsku iz 16. veka. Renesansni reprezentativni salon, ukrašen bogatim freskama, povezan je sa delovanjem Đorđa III od Rajhenburga, a danas u tim prostorijama posetioce dočekuje izložba „Vitezovi Rajhenburga“, koja pruža sveobuhvatan uvid u porodičnu, lokalnu i širu istoriju između 12. i 16. veka.

Poseban deo postavke čine izložbe Muzeja moderne i savremene istorije Slovenije, koje govore o životu trapističkih monaha, sudbini slovenačkih prognanika i periodu kada je zamak služio kao kaznena ustanova. U zamku je izložen i dvorski nameštaj iz kolekcija Narodnog muzeja Slovenije, kao i plemićke medalje sa Olimpijskih igara i svetskih prvenstava jednog od najuspešnijih slovenačkih atletičara, Primoža Kozmusa. Velika sala, obeležena impozantnim četvorokrilnim gotskim prozorom sa kamenim krstom, danas je prostor za umetničke izložbe.

Kao jedan od najznačajnijih spomenika srednjovekovne dvorske arhitekture u Sloveniji, zamak Rajhenburg danas poseban naglasak stavlja na očuvanje i tumačenje sopstvene prošlosti.

Pored muzejskih sadržaja, zamak nudi i dodatne sadržaje za posetioce. U muzejskoj prodavnici mogu se pronaći katalozi izložbi i lokalni proizvodi, među kojima je i čuvena brestanička čokolada. U podrumu se nalazi podrum penušavih vina, dok u prizemlju zapadnog krila radi restoran sa vrhunskom gastronomskom ponudom. Zahvaljujući potpunoj obnovi i modernoj opremi, zamak je pristupačan i osobama sa invaliditetom, a sve češće služi i kao atraktivna lokacija za venčanja i svečane događaje.

Sveobuhvatna renovacija zamka sprovedena je između 2010. i 2012. godine, uz finansijsku podršku iz evropskih fondova u okviru Operativnog programa za jačanje regionalnih razvojnih potencijala. Danas je Rajhenburg prepoznat kao jedan od najuspešnijih primera zaštite i revitalizacije kulturnog nasleđa u Sloveniji i širem regionu.

Izvor: Grad Rajhenburg

Ovaj članak je pročitalo 109 posetilaca portala!