Tajna “Krika”
Slika Edvarda Munka poznata kao “Krik” ili “Vrisak” već decenijama spada među najprepoznatljivija dela svetske umetnosti i često se tumači kao vizuelni simbol savremenog osećaja straha, teskobe i unutrašnjeg nemira. Iako je mnogi doživljavaju kao jedinstveno umetničko delo, zapravo postoje četiri verzije ove kompozicije koje se danas nalaze u različitim muzejima i privatnim kolekcijama.
Na slici je prikazana uznemirena figura na mostu, dok u pozadini dominira intenzivno crveno nebo koje stvara snažan kontrast i dodatno pojačava dramatičnost scene. Originalni naziv koji je Munk dao delu bio je “Krik prirode”, čime je želeo da naglasi ideju da se ne radi samo o ličnom osećanju, već o univerzalnom iskustvu čoveka pred silom prirode i egzistencijalnim strahom.
Sve verzije nastale su u periodu od 1893. do 1910. godine, u formatu približno 91 × 73,5 cm, a rađene su tehnikom pastela. U svojim zapisima umetnik je opisao trenutak inspiracije kao iskustvo tokom šetnje kada je primetio kako se zalazak sunca pretvara u dramatične crvene tonove, dok ga je obuzeo snažan osećaj iscrpljenosti i unutrašnje nelagode, kao da “krik prolazi kroz prirodu”.
Kasnija istraživanja ponudila su i alternativno objašnjenje za upečatljive boje neba. Prema jednoj teoriji iz 2004. godine, Munk je mogao biti inspirisan stvarnim prirodnim pojavama na nebu iznad Osla. Jedan od mogućih uzroka smatra se erupcija vulkana Krakatau iz 1883. godine, koja je uticala na atmosferske prilike i dovela do pojave neobičnih crvenih i sedefastih nijansi na nebu. Takođe, u Norveškoj se povremeno javljaju polarni stratosferski oblaci koji mogu dodatno doprineti spektakularnim bojama zalaska.
Tokom godina, “Krik” je bio i meta krađa. Prvi put je ukraden 1994. godine, ali je ubrzo vraćen. Ponovo je nestao 2004. iz muzeja u Oslu, a pronađen je tek 2006. Nakon restauracije, vraćen je u stalnu postavku 2008. godine, iako je pretrpeo određena oštećenja zbog neadekvatnog čuvanja.
Delo je i finansijski dostiglo ogroman značaj – jedna od verzija prodata je 2012. godine na aukciji za oko 120 miliona dolara, čime je ušla među najskuplje umetničke radove ikada prodate.
Foto: Wikipedia
Ovaj članak je pročitalo 123 posetilaca portala!