Na današnji dan

29. april obeležava niz važnih istorijskih događaja, rođenja i smrti značajnih ličnosti, kao i političkih i društvenih prekretnica koje su ostavile trag u evropskoj i svetskoj istoriji od srednjeg veka do savremenog doba.

Srednji vek i rani novi vek

1429. – Tokom Stogodišnjeg rata, francuska nacionalna heroina Jovanka Orleanka ulazi u Orlean na čelu odreda od oko 800 vojnika. Opsada grada, koja je trajala sedam meseci, završava se njenom odlučujućom akcijom i povlačenjem engleskih snaga, što predstavlja prekretnicu u ratu i jača francuski moral.
1430. – U Stralsundu Švedska i Danska sklapaju savez protiv habsburškog vojskovođe Albrehta Vencela fon Valenštajna. Ovaj političko-vojni dogovor uvodi Švedsku u Tridesetogodišnji rat, jedan od najrazornijih sukoba u evropskoj istoriji koji je imao i snažnu versku dimenziju između katolika i protestanata.

XVIII i XIX vek – ratovi, reforme i revolucije

1769. – Rođen britanski vojskovođa i državnik Arthur Wellesley, 1st Duke of Wellington, poznat kao vojvoda od Velingtona. U istoriju ulazi kao pobednik nad Napoleonom Bonapartom u bici kod Vaterloa 1815. godine, a kasnije je bio i premijer Ujedinjenog Kraljevstva (1828–1830).
1770. – Rođen ruski car Aleksandar II od Rusije, poznat po velikim reformama, posebno ukidanju kmetstva 1861. godine. Njegova vladavina obeležena je pokušajem modernizacije Rusije, ali i političkim represijama i širenjem teritorije. Ubijen je 1881. u atentatu revolucionarne organizacije „Narodna volja“.
1771. – Rođen francuski general Georges Ernest Boulanger, ministar vojske i vođa političkog pokreta bulanžista. Njegov pokret krajem 19. veka gotovo je doveo do pada Treće Francuske Republike i pokušaja obnove monarhije, ali je nakon političkog sloma pobegao u Belgiju, gde je izvršio samoubistvo 1891.
1772. – Rođen francuski naučnik Henri Poincaré, jedan od najznačajnijih matematičara i teoretičara nauke. Smatra se pretečom Ajnštajnovih ideja o relativitetu, a dao je ogroman doprinos matematici, fizici i filozofiji nauke, uključujući razvoj topologije i teorije nebeske mehanike.

Kraj XIX i početak XX veka – kultura i nauka

1892. – U Beogradu osnovana Srpska književna zadruga, jedna od najvažnijih kulturnih institucija srpskog naroda. Prvi predsednik bio je Stojan Novaković, a značajan doprinos dao je i Jovan Jovanović Zmaj, koji je osmislio njen amblem.
1893. – Rođen srpski istoričar književnosti Miloš Savković, kasnije profesor u Beogradu. Tokom Drugog svetskog rata ubijen je 1943. godine.
1894. – Rođen američki džez muzičar Duke Ellington, jedan od najuticajnijih kompozitora i vođa orkestara u istoriji džeza, autor oko 2.000 kompozicija.
1895. – Rođen japanski car Hirohito, koji je vladao Japanom tokom ključnog perioda 20. veka, uključujući Drugi svetski rat. Nakon poraza Japana 1945. godine, 1946. se formalno odrekao božanskog statusa, a vlast monarha je ustavno ograničena.
1896. – Rođen američki filmski režiser Fred Zinnemann, poznat po filmovima snažne socijalne i moralne tematike, uključujući „Tačno u podne“ i „Čovek za sva vremena“.
1897. – Rođen dirigent Zubin Mehta, jedan od najpoznatijih svetskih dirigenata, čija je karijera obeležena vođenjem najvećih svetskih orkestara i izuzetnom interpretativnom snagom.

Drugi svetski rat i posleratni period

1945. – Američke trupe oslobađaju nacistički koncentracioni logor Dahau, osnovan 1933. godine. U logoru je ubijeno oko 70.000 ljudi, među kojima i oko 6.000 Jugoslovena.
1946. – Istog dana nemačke snage kapituliraju u severnoj Italiji, Austriji, Štajerskoj i Koruškoj, čime se ubrzava kraj rata u Evropi.
1947. – Umro austrijski filozof Ludwig Wittgenstein, jedan od najuticajnijih mislilaca 20. veka, čija su dela promenila razumevanje jezika, značenja i logike u filozofiji.

Hladni rat i savremeni sukobi

1965. – Australija odlučuje da pošalje vojne trupe u Vijetnam, podržavajući Južni Vijetnam i SAD u ratu protiv Severnog Vijetnama i Vijetkonga.
1966. – Američke snage se povlače iz Sajgona, čime se završava Vijetnamski rat i okončava dugogodišnja vojna intervencija SAD u Indokini.
1967. – Umro britanski reditelj Alfred Hitchcock, majstor trilera i psihološke napetosti, autor kultnih filmova poput „Psiho“, „Vrtoglavica“ i „Ptice“.

Kraj 20. veka

1991. – U zemljotresu u Gruziji poginulo je više od 140 ljudi, uz veliku materijalnu štetu.
1992. – U Šri Lanki tamilski pobunjenici obaraju vojni avion, pri čemu je poginulo 52 ljudi.
1993. – Tokom NATO bombardovanja Srbije, srušen je telekomunikacioni toranj na Avali kod Beograda, jedan od prepoznatljivih simbola grada izgrađen 1965. godine.

Savremeni period

2003. – Umro hrvatski general Janko Bobetko, optužen pred Haškim tribunalom za ratne zločine u Medačkom džepu.
2004. – Srbija i Evropska unija potpisuju Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju. Istovremeno, EU donosi odluku o privremenoj suspenziji njegove primene do pune saradnje Srbije sa Haškim tribunalom. Iste godine umire švajcarski hemičar Albert Hofmann, pronalazač LSD-a.
2005. – Umro Borivoje Karapandžić, srpski publicista i pisac emigracije, autor više od 30 knjiga i značajna figura kulturnog života srpske dijaspore.
2006. – U Keniji, kod grada Mai Mahiju, usled pucanja brane nakon obilnih padavina, poginula je najmanje 61 osoba, više od 80 nestalo, a desetine hiljada ljudi raseljene.
2007. – Vladajuća koalicija u Republici Srpskoj donosi odluku o ukidanju Zakona o finansiranju političkih partija.
2008. – Parlament Mađarske izglasava povlačenje te zemlje iz Međunarodnog krivičnog suda, što predstavlja značajan politički potez u okviru odnosa prema međunarodnim institucijama.

Ovaj članak je pročitalo 108 posetilaca portala!