Laza Lazarević-lekar i pripovedač

Laza Lazarević spada među one retke ličnosti koje su ostavile snažan trag i u književnosti i u medicini. Rođen je 1851. godine u Šapcu, školovao se u Beogradu, gde je završio pravne nauke, a potom medicinu studirao u Berlinu — u tada jednom od najvažnijih evropskih centara nauke. Upravo tamo je stekao znanja koja će ga oblikovati kao lekara, ali i kao pisca izuzetne sposobnosti za precizno posmatranje čoveka i njegovih unutrašnjih sukoba.

Iako je po struci bio lekar, Lazarević je u književnosti ostavio mali, ali vrhunski opus — samo devet pripovedaka, koje ga svrstavaju u sam vrh srpskog realizma. Njegove priče su kratke, ali psihološki izuzetno duboke, sa snažnim unutrašnjim dramama, moralnim dilemama i slikom patrijarhalnog društva 19. veka. U njima se ogleda svet običnih ljudi, njihove žrtve, tihe patnje i moralni izbori.

Među najpoznatijim delima izdvajaju se „Prvi put s ocem na jutrenje“, „Sve će to narod pozlatiti“ i „Na bunaru“, koja se i danas smatraju vrhuncem srpske pripovetke i osnovom psihološkog realizma u našoj književnosti.

Pored originalnog stvaralaštva, Lazarević je bio i značajan prevodilac, koji je srpskoj publici približio ruske i francuske pisce poput Gogolja, Černiševskog, Pisemskog i Skriba, doprinoseći time razvoju književnog ukusa svog vremena.

Kao lekar, radio je u vojnom sanitetu i važio za jednog od utemeljivača moderne srpske medicine. Objavio je više desetina stručnih radova i bio lični lekar kralja Milana Obrenovića. Lečio je i bogate i siromašne bez razlike, često poklanjajući lekove i negu, a poznato je i da je tražio da se ne objavljuju novinski hvalospevi njegovih pacijenata.

Njegovo medicinsko i književno iskustvo neraskidivo su se preplitala, pa se danas smatra jednim od pionira psihološke proze kod Srba.

Na današnji dan 1891. godine umro je Laza Lazarević. Preminuo je od tuberkuloze, bolesti koja mu je već odnela dvojicu sinova. Imao je svega 39 godina.

U privatnom životu nije ga pratila sreća. Bio je oženjen Poleksijom, sestrom svog prijatelja Koste Hristića, sa kojom je imao četvoro dece: sinove Milorada, Kuzmana i Vladana i ćerku Anđeliju. Tuberkuloza je prvo odnela Kuzmana, zatim Vladana, a na kraju i samog Lazarevića.

Iako je živeo kratko, Laza Lazarević je ostavio izuzetno snažan i trajan trag u srpskoj kulturi — kao pisac koji je usavršio psihološki realizam u srpskoj književnosti.

Ovaj članak je pročitalo 258 posetilaca portala!