Najmračnija grofica u istoriji

Eržebet Batori ostala je upamćena kao jedna od najzagonetnijih i najkontroverznijih žena ranog novog veka, čiji se život danas nalazi negde između istorijski potvrđenih činjenica i kasnije izgrađenih, tamnih legendi. Rođena u moćnoj mađarskoj plemićkoj porodici Batori, odrasla je u okruženju u kojem su političke odluke, vojna moć i porodični savezi imali veću težinu od ličnih izbora. Još kao dete bila je deo sveta u kojem se odrastanje odvijalo pod strogim pravilima aristokratije, daleko od svakodnevnog života običnih ljudi.

U ranoj mladosti verena je za Ferenca Nadaždija, jednog od najuticajnijih mađarskih plemića i vojnih zapovednika tog vremena. Brak je sklopljen kada je imala oko petnaest godina, što je bilo uobičajeno za visoko plemstvo tog perioda, ali je istovremeno značilo i nagli ulazak u život pun odgovornosti i izolacije. Kao svadbeni dar dobila je zamak Čahtice, smešten na uzvišenju iznad okolnih sela u današnjoj Slovačkoj, okružen gustim šumama i udaljen od većih centara moći. Taj zamak će kasnije postati centralno mesto svih priča vezanih za njen život.

U braku je rodila više dece, ali su, prema tadašnjem običaju, o njima uglavnom brinule dadilje i služinčad, dok je ona vodila upravu nad imanjem. Nakon smrti supruga 1602. godine, Eržebet ostaje formalno udovica, ali i dalje zadržava veliki deo kontrole nad posedom i lokalnim uticajem, oslanjajući se na mrežu plemićkih veza i sopstvenu porodicu.

U drugoj polovini XVI i početkom XVII veka počinju da se pojavljuju prvi ozbiljniji izveštaji o nestancima mladih devojaka sa područja njenih poseda. U početku su to bile lokalne glasine, ali vremenom postaju sve učestalije i detaljnije. Pominju se mlade sluškinje i devojke iz sela koje su dolazile u zamak na službu i nakon toga nestajale bez traga. U nekim svedočanstvima, koja su kasnije korišćena tokom istrage, opisivani su tragovi nasilja, kao i strah koji je vladao među stanovništvom u okolini.

U isto vreme nastaje i sloj priča koji Eržebet povezuje sa opsesijom fizičkom lepotom i mladošću. U tim kasnijim predanjima, jedan incident sa sluškinjom postaje ključni momenat – priča kaže da je tokom jednog napada besa došlo do kontakta sa krvlju, nakon čega je nastala ideja da krv mladih devojaka može očuvati mladost. Iako je ovaj deo priče postao centralni u kasnijoj legendi, istorijski izvori ga ne potvrđuju jasno, već ga uglavnom prenose kroz kasnije zapise i usmenu tradiciju.

Kako se broj nestanaka povećavao, lokalne vlasti i plemićki krugovi pokreću istragu. Saslušano je, prema nekim izvorima, više desetina, pa čak i stotine svedoka, uključujući služinčad, seljake i ljude iz njenog domaćinstva. U optužbama se pominje postojanje grupe pomagača, među kojima su bile i žene iz njenog okruženja, koje su kasnije osuđene i pogubljene.

Eržebet, međutim, zbog svog visokog plemićkog statusa i političke zaštite, ne biva izvedena pred redovan sud. Umesto toga, doneta je odluka da bude zatvorena u svom zamku. Zidovi jedne prostorije u Čahticama navodno su zazidani tako da je ostavljen samo mali otvor kroz koji joj je dostavljana hrana i osnovne potrepštine. U toj izolaciji provela je poslednje godine života, bez kontakta sa spoljnim svetom.

Umrla je 1614. godine, nakon nekoliko godina zatvora. Nakon njene smrti, lokalno stanovništvo navodno je odbilo da dozvoli sahranu na zajedničkom groblju, pa je njeno telo preneto u porodičnu kriptu. Vremenom je i ta lokacija postala nejasna, a grob joj nikada nije sa sigurnošću potvrđen.

Tokom narednih vekova, priča o Eržebet Batori se sve više udaljavala od istorijskih zapisa i ulazila u svet mita. Povezivana je sa vampirskim legendama i kasnijim književnim delima, iako je teško utvrditi koliko je toga zasnovano na stvarnim događajima, a koliko na strahu, političkim obračunima i narodnoj imaginaciji koja je od nje stvorila simbol tame u evropskoj istoriji.

Foto: Wikipedia

Ovaj članak je pročitalo 275 posetilaca portala!