Istorija 8. marta: Od protesta radnica do globalnog Dana žena

Svake godine 8. marta obeležavamo Međunarodni dan žena, priliku da se prisetimo istorijske borbe za jednakost, ali i da iskažemo poštovanje ženama u svim sferama života. Ovaj datum ne slavi samo žene već i njihovu upornost u traženju ravnopravnosti u politici, ekonomiji i društvu.

Ideja o posebnom danu za žene potekla je još početkom 20. veka. Godine 1910, na Drugoj međunarodnoj konferenciji socijalističkih žena u Kopenhagenu, nemačka aktivistkinja Klara Cetkin predložila je uvođenje godišnjeg dana posvećenog radnicama i njihovim pravima. Inspiraciju je pronašla u američkim protestima radnica iz 1909. godine, kada su hiljade žena u Njujorku marširale zahtevajući kraće radno vreme, bolje plate i pravo glasa.

Iako se prvi javni radnički protesti održali još 1857. godine u Njujorku, te demonstracije su bile brutalno prekinute od strane vlasti. Ipak, upornost žena nije prestala – nekoliko meseci kasnije osnovale su sindikat, a ideja o marševima i protestima koji se održavaju 8. marta postala je tradicija koja se širila širom sveta.

Prva zvanična proslava Dana žena održana je 1911. godine u nekoliko evropskih zemalja, uključujući Austriju, Nemačku, Švajcarsku i Dansku. U Srbiji se 8. mart prvi put obeležio 1914. godine u Beogradu, u tadašnjem Narodnom domu, i to zahvaljujući socijaldemokratama i komunista koji su podržavali borbu za ženska prava.

Nakon Oktobarske revolucije u Rusiji, Osmi mart je dobio i politički značaj. Aktivistkinja Aleksandra Kolontaj učinila je da ovaj dan postane državni praznik u Sovjetskom Savezu, a njegova simbolika “herojstva radnica” proširila se i na druge socijalističke zemlje, uključujući i bivšu Jugoslaviju.

Na Zapadu, Dan žena se dugo nije slavio, ali feministički pokreti iz 1960-ih ponovo su ga vratili u fokus javnosti. Konačno, 1975. godine, Ujedinjene nacije su 8. mart zvanično proglasile Međunarodnim danom žena, čime je potvrđeno njegovo globalno značenje.

Ovaj članak je pročitalo 214 posetilaca portala!